هتل صادقیه مشهد    هتل صابر مشهد    دهکده تندرستی تنکابن باشگاه مشتریان نقشه سایت    ورود کاربران    ارتباط با ما
درباره حرم مطهر

آستانه‌ی مقدسه‌ی حضرت معصومه(س) گنجینه‌ای نفیس ازآثارهنری ومعماری است که همواره بر تارک مشاهد متبرک جهان تشیع می‌درخشد.
 

گنبدحرم مطهر
اشاره ای کوتاه بر وفات حضرت:
در قم، موسی ‌بن ‌خزرج، رئیس و بزرگ خاندان اشعری، زمام شتر حضرت را در دست گرفت و به ‌منزل خود برد. خانه موسی ‌بن ‌خزرج، تا 17 روز محل عبادت دختر موسی بن جعفر سلام الله علیها شد؛ بانویی که عبادت را به اوج خود رساند و در ایام اقامت در قم، سجاده و محراب را شرمنده خویش کرد. آن حضرت بیت‏ الاحزانی به نام «بیت‏ النور» چون جده ‏اش زهرای اطهر تأسیس نمود و در آن از هجر پدر و فراق برادر می‏گریست.
 
به انتظار پدر روز و شب به سر بردم          ولی دریغ نشد تا گل رخش بویم

سپس به هجر برادر، فلک دچارم کرد      گشود باب فراق دگر ز کین سویم

و سرانجام در سن 28 سالگی و روز دهم ربیع ‏الثانی سال 201 هجری قمری، بلبل روحش ز شاخسار بدن پرید و به ندای ربّ لبیک گفت.
فاطمه معصومه سلام الله علیها، تربیت‏شده برادرش حضرت رضا علیه السلام است. چنانچه کریمه اهل بیت سلام الله علیها از نظر علمی و آگاهی به مسائل دینی و معارف اسلامی اعم از احکام و اخلاق و ... در حدّ بالایی از رشد علمی رسید تا آنجا که گاهی با نبود پدر بزرگوارش به پرسش‏های دینی و فقهی شیعیان پاسخ می‏داد
او را غسل و کفن نمودند و تا قبرستان «بایلان» تشییع کردند. هنگام دفن به‌ دلیل نبودن محرم، دچار مشکل شدند. قرار شد پیرمردی به ‌نام «قادر» این ‌کار را انجام دهد. ناگهان دو سوار از سمت ریگزار و بیابان آمدند. پیاده شدند و بر جنازه، نماز خواندند. جسم پاکش را در سردابی، که قبلاً آماده شده بود، نهادند؛ سپس بدون‌ سخنی سوار شدند و رفتند و کسی هم آن‌ها را نشناخت. آیة ‌الله فاضل لنکرانی می‌فرمودند: «بعید نیست این دو بزرگوار، امام معصوم باشند.»
پس از رحلت و خاکسپاری حضرت معصومه علیهاالسلام، میزبان آن حضرت، موسی بن خزرج، سایبانی از حصیر بر روی قبر ایشان نصب کرد که به مدت 100 سال این سایبان وجود داشت. پس از آن نیز به ترتیب موارد ذیل الذکر بارگاه ایشان ساخته شده و تجدید بنا گردیده است:
در سال‌ 256 هـ اوّلین‌ گنبدى که‌ برفراز تربت‌ پاک‌ فاطمه‌ معصومه‌ (س‌) بنا شد ، گنبدى برجى شکل‌ با آجر و سنگ‌ بود که‌ به‌ همت‌ حضرت‌ زینب‌ دختر امام‌ جواد (ع‌) ساخته‌ شد ؛ و آن‌ زمانى بود که‌آن‌ حضرت‌ براى زیارت‌ عمه‌اش‌ حضرت‌ معصومه‌ (س‌) به‌ قم‌ آمده‌ بود .
در سال‌ 350 هـ به‌ همت‌ زید بن‌ احمد بن‌ بحر اصفهانى بارگاه‌ مطّهر حضرت‌ معصومه‌ (س‌) تجدید بناشد و دَرَ کوچک‌ آن‌ را با در بزرگترى تعویض‌ کرد .
در سال‌ 429 ـ 465 هـ گنبد کوچک‌ مرقد را به‌ گنبد بزرگى تبدیل‌ و آن‌ را از نو بنا کرد .
در سال‌ 529 هـ به‌ همّت‌ زن‌ نیکوکارى بنام‌ شاد بیگم‌ دختر عماد بیگ‌ گنبدى بر قبر شریف‌ آن‌حضرت‌ بنا شد .
در سال‌ 925 هـ مرقد شریف‌ تجدید بنا شد وسطح خارجی آن باکاشی‌های معرّق آراسته و ایوان بلند با دو مناره در صحن عتیق ساخته شد.
در سال‌ 950 هـ ضریحى از کاشى روى قبر بنا نمود .
در سال 970 ه.ق. به تکمیل وتزیین حرم پرداخته شد که از آن‌جمله، کاشی‌کاری ضریح و نصب ضریحی از فولاد بود و بعد از آن گنبد طلایی فعلی بنا شد. در عصر قاجار گنبد باخشت‌های طلایی زینت داده شد که تا سال1379 ه.ش. باقی ماند. در همان دوره ضریح آینه و ضریح فولادی روی قبر به نقره‌ی ناب تغییر یافت و مسجد بالاسر و مدرسه‌ی دارالشفاء ساخته و ایوان آینه، آینه‌کاری شد.
در سال‌ 1077 هـ ، صحن‌ موزه‌ در سمت‌ جنوبى حرم‌ بنا گردید .
در سال‌هاى 1210 تا 1214 هـ در ضلع‌ غربى حرم‌ مطّهر دو دَرَنقره‌اى نصب‌ گردید.
در سال‌ 1213 هـ قبر و گنبد و دَرَ مرقد شریف‌ با پوشش‌ طلایى‌آراسته‌ شد.
در سال‌ 1215 هـ جداره‌ى داخل‌ گنبد با نقش‌ و نگارهاى برجسته‌ آینه‌ کارى و کتیبه‌هاى زیباى‌معرق‌ آراسته‌ گردید .
در سال‌ 1218 هـ ایوان‌ حرم‌ را تجدید بنا نموند ، و به‌ جاى‌کاشى هاى گنبد خشت‌ هایى با پوشش‌ طلا در آن‌ به‌ کار برند .
در سال‌ 1221 زمین‌ و دیوار حرم‌ با سنگ‌ مرمر پوشانده‌ شد ، و ضریح‌ حرم‌ با پوششى از طلاآراسته‌ گردید و در ضلع‌ شمالى رواق‌ متصل‌ به‌ ایوان‌ طلا یک‌ دَرَ طلایى نصب‌ گردید .
در سال‌ 1266 هـ ایوان‌ ها را تجدید بنا گردید، و صحن‌ قدیم‌ را گسترش‌ داده شد و در قسمت‌ شمالى صحن‌ قدیم‌  مناره‌أى را‌ ساخته شد و در سال‌ 1303 هـ آنچه‌ که ساخته شده بود تکمیل‌ گردید .
در دهه‌ی پایانی قرن سیزدهم، شالوده‌ی صحن جدید ریخته شد و بنای آن در سال 1303 ه.ق.با هنرمندی استاد حسن معمار‌باشی به پایان رسید.
در سال‌ 1354 هـ موزه‌ى آستانه‌ احداث‌ شد و‌ همة‌ هدایاى ارزشمند و گران‌ بها در آن‌ موزه‌نگهدارى شد .
در سال‌ 1375 هـ ضریح‌ فولادى با نقره‌ پوشانده‌ شد و با نقش‌ و نگارها و کتیبه‌ هاى زیباى معرق‌آراسته‌ گردید .


ایوان‌های حرم مطهر

ایوان طلا
در سال 259 ه.ق ایوان طلا به‌همراه دو ایوان کوچک‌تر کنار آن ساخته شد. بدنه‌ی ایوان به ارتفاع دو متر آراسته به کاشی‌های معرّق است.بعد از آن کتیبه‌ی سراسری و بالای آن مقرنس‌های سقف ایوان پوشیده با خشت‌های طلاست. دو ایوان کوتاه‌تر در دو طرف ایوان طلا به کاشی‌های معرّق آراسته است.

ایوان آینه
این ایوان که به‌جهت آینه‌کاری آن به «ایوان آینه» معروف است، در سمت شرقی حرم مطهر قرار دارد. ایوان آینه با تالار سراسری جلو و تالارچه‌های دو طبقه، در دو طرف و گلدسته‌های بلند و رفیع طرفین، دارای سبکی خاص، یکی از شاه‌کارهای فنی معماری اسلامی و در میان مشاهد متبرکه بی‌نظیر و ممتاز است. این مجموعه‌ی هنری شگفت‌انگیز، جلوه‌گاه ذوق و سلیقه‌ی هنری هنرمند مشهور دوره‌ی قاجار، استاد حسن معمار‌باشی است.

مناره‌های حرم مطهر

مناره‌های‌ایوان‌آینه
بر فراز پایه‌های دو طرف ایوان دو مأذنه که از بلندترین بناهای آستانه هستند وجود دارد که بر هریک کتیبه‌ای به پهنای یک متر نصب شده‌که در متن آن‌ها شعایر اسلامی نوشته شده است. پوشش هر دو مأذنه از بالا تا پایین، کاشی گرهی است که در میان آن‌ها نام‌های خداوند متعال خوانده می‌شود. دو مأذنه‌ی دیگر درصحن بزرگ(نو یا اتابکی)وجود دارد که روبه‌روی ایوان آینه واقع شده و زیبایی خاص به صحن داده است.

مناره‌های‌صحن‌عتیق
ر صحن عتیق بر فراز ایوان طلا دو مأذنه‌ی استوانه‌ای بلند، با پوشش کاشی گرهی به شکل مارپیچ قرار دارد که در میان پیچ‌ها نام‌های مبارک‌الله، محمد و علی به خطّ بنایی خوانده می‌شود. این مأذنه‌ها در سال 1285 ه.ق.به دستور محمد حسن خان شاهسون شهاب الملک بنا و قبه‌ی آن‌ها در سال 1301 ه.ق. طلاکاری شد.

مرقد مطهر
در سال 605 ه.ق،دوره‌ی آل‌مظفر، استاد محمدبن ‌ابی‌طاهر‌کاشی قمی، مرقد شریف حضرت معصومه(س) را با خشت‌های کاشی زرفام زینت بخشید.در سال1377 ه.ق. مرقد مطهر به شکل جدید، آمیخته‌ای از کاشی و سنگ، تجدید بنا شد.

رواق‌های حرم مطهر

رواق بالاسر
محوطه‌ای که بین مسجد بالاسر تا ضریح مطهر را در برگرفته، رواق بالاسرنام دارد. فضای این رواق با آینه‌کاری و گچ‌کاری‌های بسیار زیبا آراسته شده است.

رواق دارالحفاظ
محوطه‌ی بین ایوان طلا و ضریح مطهر است که این مکان از گذشته محلّ مراسم ویژه‌ی خادمان و قاریان قرآن بوده و هم اکنون نیز خطبه‌ی شامگاهی خدام دراین محل انجام می‌شود.

رواق آینه
پایین پای حضرت معصومه(س)، در بخش زنانه‌و‌ محلّ زیارت خواهران است.

رواق پیش رو
محوطه‌ی بین مسجد طباطبایی و ضریح مطهر، که سالها محلّ برگزاری مراسم خطبه ی صبحگاهی‌ و عرض ادب خادمان آستانه‌ی مقدسه بوده و هست.

موزه‌ی آستانه‌ی مقدسه
موزه‌ی آستانه یکی از موزه‌های قدیمی ایران و از گنجینه‌های کم‌نظیر این کشور محسوب می‌شود. این موزه در آبان سال 1304ه.ق. افتتاح شد و درفرودین سال 1361 با چهره‌ای جدید و در سطحی بسیار بالاتر از قبل به فعالیت ادامه داد. مجموعه‌ی اصلی اموال فرهنگی و تاریخی این موزه را آثاری تشکیل می‌دهد که به حرم مطهرحضرت معصومه(س) هدیه ویا وقف آن شده است. نمونه‌هایی از تابلو‌ی نقاشی، مینیاتور، شمایل، هنرهای خاتم‌سازی، حجاری، حکاکی، فلزکاری و قلمدان‌سازی، ظروف شیشه و سفالین دوره‌های مختلف تاریخی، مجموعه‌ای ازسکه‌های اسلامی- ایرانی(که بخشی ازآن‌ها در ضرابخانه‌ی دارالایمان قم ضرب شده است) و یک جلد قرآن‌کریم به‌خط کوفی از قرن دوم هجری، در موزه‌ی آستانه به نمایش گذاشته شده است.

طرح توسعه‌ی حرم مطهر
از سال 1378 ه.ش. طرح توسعه‌ی حرم مطهر در قالب طرحی ملی ‌به‌وسیله‌ی دولت مطرح و وزرات مسکن و شهر سازی به‌عنوان مجری انتخاب شد. دو شبستان بزرگ و دو صحن به همراه توابع آن، جزو طرح توسعه‌ی حرم مطهر بود که در تاریخ 11/4/84 به‌دست رئیس جمهور وقت، افتتاح شد. مساحت مجموعه بناهای آستانه، 13 هزارو275 مترمربع است که از این مساحت 1 هزارو 914 مترمربع آن را زیربنای گنبد و ایوان‌های شمالی، جنوبی، شرقی، مسجد و مقابر شاهان صفوی در بر دارد.

 

http://www.sadeghiye-hotel.com/Upload/Modules/Contents/asset10/198-C.png