هتل صادقیه مشهد    هتل صابر مشهد    دهکده تندرستی تنکابن باشگاه مشتریان نقشه سایت    ورود کاربران    ارتباط با ما
مديريت محتوا

بقعه مورد بحث در سى کیلومترى شرقى شهر قم، نزدیک دهکده «جنت آباد» (1) و در حوالى ویرانه‏ هاى «قاسم آباد» که کنار راه قدیم قم به به کاشان قرار داشته، (2) واقع شده است.بناى این مزار را باید از دوران شاهان صفوى و از نیمه نخستین این دوره به شمار آورد. (3) همچنانکه در لوح زیارتنامه این سیده جلیله نوشته شده او را «سکینه بنت امام موسى کاظم(ع)» و خواهر حضرت فاطمه معصومه(س)دانسته‏ اند (4) که على‏ التحقیق فاقد ارزش و عدم مداقه در مدارک مستند مبنى بر تعداد فرزندان امام موسى کاظم(ع) مى ‏باشد. چرا که به اتفاق جمیع مورخین و علماء سیره و رجال، امام موسى کاظم(ع) را فرزندى به نام «سکینه خاتون‏» نبوده، (5) و مدفون در بقعه مورد بحث‏ شخصیتى سواى نوشته لوح زیارتنامه مى‏ باشد.به هر حال، سکینه خاتون، سیده‏ اى جلیله از نوادگان حضرت امام موسى کاظم(ع) بوده و در جلالت قدر و عظمت‏شان آن همین بس که بارگاه عظیمى براى وى برپا نموده‏ اند و بروز کرامات و خوارق العاداتى که از ناحیه مقدسه این بى بى بر سر زبان اهالى جریان دارد، خود معرف شخصیت والاى این علیا مخدره است.

نسب شریف سکینه خاتون
حضرت امام موسى کاظم(ع) فرزندى بنام «سکینه‏» نداشت و لذا شخصیت مدفون در این بقعه را هم نمى ‏توان فرزند بلافصل امام(ع) دانست، کما اینکه اکثر بقاع متبرکه ایران را منسوب به فرزندان بلافصل ائمه: خصوصا امام موسى کاظم(ع) نموده‏ اند که اصلى ندارد.اما در مورد شخصیت مدفون در این بقعه باید گفت که مرحوم ناصرالشریعه در کتاب«تاریخ قم‏» (6) به نقل از کتاب‏«انوار المشعشعین‏» (7) مى‏ نویسد:«بنابر احتمالى که بعضى داده ‏اند محتمل است‏ سکینه بنت ‏حسین بن محمد بن على بن قاسم بن عبدالله بن موسى الکاظم(ع) باشد که وى مادر سید مطهر بن على بن سلطان محمد شریف است‏»در همین رابطه مرحوم عباس فیض در کتاب «بدر فروزان‏» (8) به نقل از انوار المشعشعین مى ‏نویسد:«در قاسم آباد، چهار فرسخى قم، امامزاده‏ اى مدفون است که آن را سکینه خاتون بنت امام موسى الکاظم(ع) مى ‏نامند.و محتمل است که او سکینه بنت‏ حسین بن محمد بن على بن قاسم بن عبدالله بن موسى الکاظم(ع) بوده باشد که وى مادر سید مطهر فرزند على بن سلطان محمد شریف است که در قم بوده‏ اند»ولى آنچه نگارنده تحقیق و تتبع نموده این است که عبدالله بن موسى(ع) فقط از دو فرزند نسل منتشر شده و آن هم محمد و موسى مى‏ باشد، و این قول را اکثر علماء انساب از قرن سوم الى الآن پذیرفته ‏اند. (9)وانگهى مرحوم فیض براى تقریب قول خود چنین نتیجه مى‏ گیرد که «عبدالله بن امام موسى(ع) را فرزند سومى هم به نام «قاسم‏» بوده ولى چون در کتاب «عمده الطالب‏» از او نام برده نشده است معلوم مى‏ گردد که اعقاب او منقرض شده ‏اند»باید گفت که استدلال مرحوم فیض اصلى ندارد، چه اینکه علماى انساب اتفاق بر این دارند که وى فقط از دو فرزند خود به نام محمد و موسى نسل باقى گذاشته و نسل محمد بن عبدالله منقرض گشته است.بنابراین مى‏ توان گفت که یا مرحوم صاحب انوار المشعشعین و یا مرحوم فیض در معرفى شجرنامه «سکینه خاتون‏» اشتباه نموده‏ اند، زیرا اگر سکینه خاتون مادر سید مطهر باشد، بنابراین نسبش به «عبیدالله بن امام موسى کاظم(ع)» برمى‏ گردد و تمام علماء انساب هم براى عبیدالله فرزندى به نام «قاسم‏» و از وى «موسى‏» و از موسى «قاسم‏» ثبت نموده ‏اند. (10)فى المثل، ابونصر نجارى در کتاب «سر السلسله العلویه‏» (11) مى‏ نویسد:«من ولد محمد بن على بن قاسم بن موسى بن قاسم بن عبیدالله بن امام موسى کاظم(ع) ابوالحسن على و ابوعبدالله حسین ابنا محمد بن على بالرى‏»
یعنى از محمد بن على بن قاسم بن موسى بن قاسم بن عبیدالله، دو فرزند باقى ماند. که یکى به نام ابوالحسن على و دیگرى به نام ابوعبدالله حسین و هر دو ساکن شهررى بوده اند.
علامه نسابه ازورقانى، متوفاى سال 615 ه.ق در کتاب «الفخرى‏» (12) هم همین قول و نسب را پذیرفته است.امام فخر رازى در کتاب «الشجره المبارکه‏» (13) همین شجرنامه را عنوان کرده و اضافه مى‏ کند که نسل این امامزاده همه از بزرگان و نقباء و ساکنین شهررى بوده‏ اند.
بنابراین معلوم مى‏ گردد که مدفون در بقعه جنت آباد قم:
اولا: فرزند بلافصل امام موسى کاظم(ع) نبوده است.
ثانیا: نسب او به قاسم بن عبدالله بن امام موسى کاظم(ع) برنگشته است.
ثالثا: اصلا به اتفاق جمیع علماء انساب، عبدالله فرزندى به نام قاسم نداشته است.
رابعا: شجرنامه سکینه خاتون به قاسم بن عبیدالله ختم مى‏ گردد.
لذا به جرات مى ‏توان گفت که مدفون در بقعه جنت آباد قم: «سیده جلیله سکینه خاتون بنت ابوعبدالله حسین بن محمد بن على بن قاسم بن موسى بن قاسم بن عبیدالله بن امام موسى کاظم(ع)» خواهد بود.بدلیل اینکه شهادت امام موسى کاظم(ع) در سنه‏183 ه.ق به اتفاق جمیع مورخین صورت گرفته و اگر عبیدالله 10 سال از حیات پدر بزرگوارش را درک نموده باشد. و هر سه نسل بعد از او را یک قرن محسوب کنیم، بنابراین تولد سکینه خاتون در اوائل قرن پنجم بوده و معقول‏تر به نظر مى‏ رسد که زوجه فرزند سلطان محمد شریف باشد، چه که وى در سنه‏429 ه.ق در قم وفات یا به شهادت رسیده است (14) و اگر شجرنامه منقول از فیض و ناصر الشریعه را قبول نماییم، سواى اینکه اشتباه است، اختلاف سنى سکینه خاتون با شوهرش به 60 سال خواهد رسید و این معمولا بعید است.وانگهى مؤلف کتاب «الفخرى‏» (15) تایید مى‏ نماید که «مطهر» فرزند على (16) بن سلطان محمد شریف، خواهر زاده ابوالفتح محمد بن عبدالله الحسین است.به عبارت دیگر ابوالفتح محمد و سکینه خاتون، هر دو فرزندان ابوعبدالله حسین مى‏باشد و این احتمال ما و شجرنامه سکینه خاتون درست‏ خواهد بود.به دلیل اینکه مؤلف کتاب «الفخرى‏» (17) صراحتا مى‏ نویسد: «امه المطهر سکینه بنت الحسین بن محمد بن على بن القاسم بن موسى بن القاسم بن عبیدالله بن موسى الکاظم»(ع)یعنى مادر مطهر فرزند على، سکینه دختر حسین بن ... مى‏ باشد
 
پى ‏نوشتها:
1.مؤلف کتاب گنجیه آثار قم، ج 2، ص 514 و تربت پاکان، ج 2، ص‏173، زآلون آباد نوشته‏ اند که ظاهرا این منطقه هم مثل قاسم آباد، ویران شده و بقعه مذکور جزء قریه جنت آباد محسوب شده است.
2.سفرنامه پیتردولاواله، ص‏436 به نقل از تربت پاکان، ج 2، ص‏173.
3.تربیت پاکان، ج 2، ص‏173.
4.تاریخ قم، ناصرالشریعه، ص 140.
5. رجوع گردد به کتابهاى ارشاد، ج 2، ص 244; تذکره الخواص، ص 315; اعلام الورى، ج 2، ص‏36; الفصول المهمه، ص 241; مناقب ابن شهرآشوب، ج 4، ص 324; دلائل الامامه، ص‏149; کشف الغمه، ج‏3، ص‏26.
6.تاریخ قم، ناصرالشریعه، ص 140.
7.انوار المشعشعین، ج 2، ص 154.
8.بدر فروزان، ص 58.
9. الفخرى، ص‏16; سراج الانساب، ص 82; سرالسلسله العلویه، ص 44; تهذیب الانساب، ص‏163; الاصیلى، ص 195; الفصول الفخریه، ص 68; عمده الطالب، ص 252 و253; الشجره المبارکه، ص 90.
10.تهذیب الانساب، ص 161.
11. سر السلسله العلویه، ص 44.
12. الفخرى، ص‏17.
13. الشجره المبارکه، ص 91.
14. انوار پراکنده، ج 1، ص‏396: انجم فروزان، ص‏149; گنجینه آثار قم، ج 2، ص‏437.
15. الفخرى، ص‏17.
16. على بن‏سلطان محمد شریف، همسر محترم سکینه خاتون.
17. الفخرى، ص 34.

http://www.sadeghiye-hotel.com/Upload/Modules/Contents/asset10/198-C.png